Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng xã hội đã và đang trở thành mặt trận trọng yếu trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Trước sự gia tăng của thông tin sai lệch, tin giả và các hoạt động chống phá bằng công nghệ cao, sinh viên khối ngành công nghệ, đặc biệt là sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) cần phát huy vai trò tiên phong trong việc xây dựng “đề kháng số”, góp phần lan tỏa thông tin tích cực và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số.

Không gian mạng: Mặt trận “không tiếng súng” trong kỷ nguyên vươn mình

Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ sống còn của Đảng, của chế độ, là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị và của mỗi cán bộ, đảng viên”.

Năm 2026 đánh dấu thời điểm toàn Đảng, toàn dân bước vào năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trong bối cảnh đó, không gian mạng trở thành mặt trận chiến lược của cuộc đấu tranh tư tưởng.

Theo báo cáo Digital 2024 của We Are Social, Việt Nam hiện có tỷ lệ người dùng mạng xã hội đạt 73,3% dân số, trong đó thanh niên, sinh viên là nhóm tiếp xúc thường xuyên nhất. Lợi dụng sự phát triển mạnh mẽ của môi trường số, các thế lực thù địch gia tăng hoạt động “diễn biến hòa bình”, sử dụng trí tuệ nhân tạo, deepfake và các hình thức cắt ghép thông tin nhằm xuyên tạc, gieo rắc nghi ngờ, làm lung lay niềm tin của nhân dân.

Bên cạnh đó, báo cáo cũng xếp “thông tin sai lệch và tin giả” là rủi ro toàn cầu lớn nhất trong 2 năm tới. Chúng sử dụng trí tuệ nhân tạo, cắt ghép, tạo lập các thông tin giả mạo (deepfake), xuyên tạc công tác chuẩn bị nhân sự Đại hội, hay gieo rắc “virus xét lại lịch sử” hòng làm lung lay niềm tin của quần chúng nhân dân đối với các quyết sách chiến lược của Đảng.

Mũi nhọn mà các thế lực thù địch nhắm tới chính là thanh niên, sinh viên – thế hệ “công dân số” dành phần lớn thời gian học tập, sinh hoạt trên Internet nhưng chưa có nhiều cọ xát thực tiễn chính trị. 

Do đó, việc đổi mới nội dung, phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số không chỉ là nhiệm vụ cấp bách, mà phải trở thành chiến lược lâu dài, thường xuyên, gắn với việc bảo vệ vững chắc các quan điểm chỉ đạo mới của Đảng tại Đại hội XIV.

Đổi mới phương thức: Từ “kiểm soát” đến “kiến tạo hệ sinh thái số”

Thực tiễn cho thấy, cách tiếp cận truyền thống thiên về phòng ngự, kiểm soát không còn phù hợp. Thay vào đó, cần chuyển sang tư duy chủ động “phủ xanh không gian mạng” bằng thông tin tích cực, lấy “xây” để “chống” – dùng “cái đẹp dẹp cái xấu”.

Tại Chi bộ Giáo vụ và Công tác sinh viên – Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông cơ sở TP.HCM, định hướng này được triển khai thông qua việc xây dựng hệ sinh thái truyền thông số gồm Website và Facebook của đơn vị. Theo đó, học viện cơ sở không chỉ cung cấp thông báo học vụ, học bổng hay hoạt động sinh viên, các nền tảng này còn lan tỏa những câu chuyện đẹp, gương sáng đảng viên, ý nghĩa của các chương trình “Về nguồn” và nhiều giá trị tích cực khác.

Khi sinh viên tiếp cận thông báo học vụ, học bổng, các em đồng thời được đọc những câu chuyện đẹp, gương sáng đảng viên, hay ý nghĩa các chuyến “Về nguồn” của đơn vị. Khi xuất hiện các luồng thông tin lệch chuẩn trong cộng đồng sinh viên, hệ thống này lập tức trở thành “cơ chế phản ứng nhanh”, cung cấp thông tin chính thống để định hướng dư luận, hóa giải bức xúc từ sớm, từ xa.

“Đề kháng số” và đánh thức sức mạnh “chiến sĩ công nghệ”

“Đề kháng số” được hiểu là khả năng nhận diện, phân tích, phản biện và miễn nhiễm trước các thông tin sai lệch trên môi trường số. Đây là kỹ năng cần thiết đối với thế hệ trẻ trong bối cảnh hiện nay.

Chi bộ xác định sinh viên PTIT với lợi thế am hiểu công nghệ, nhạy bén với môi trường số cần trở thành lực lượng tiên phong trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Một là, sinh viên được trang bị kỹ năng nhận diện tin giả (“bộ lọc” thông tin), thông tin xuyên tạc thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề. Khi “đề kháng số” được nâng cao, mỗi sinh viên sẽ trở thành một “bộ lọc xã hội”, có khả năng tự miễn dịch trước thông tin độc hại và không bị dẫn dắt bởi tâm lý đám đông.

Hai là, sinh viên được khuyến khích phát huy sức sáng tạo số thông qua việc thiết kế video ngắn, infographic, podcast hay các sản phẩm truyền thông bằng “ngôn ngữ người trẻ” nhằm lan tỏa thông điệp tích cực về Đảng và các chủ trương, quyết sách lớn của đất nước.

Ba là, thiết lập mạng lưới “cộng tác viên số” cũng góp phần biến mỗi tài khoản mạng xã hội cá nhân thành một “trạm phát sóng” thông tin tích cực. Mỗi lượt chia sẻ thông tin chính thống là một hành động thiết thực góp phần thu hẹp không gian tồn tại của tin giả và thông tin xấu độc.

Chung tay xây dựng “lá chắn tư tưởng số”

Để xây dựng “lá chắn tư tưởng số” vững chắc, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ cấp cá nhân đến tổ chức và toàn xã hội.

Trong đó, việc nâng cao “đề kháng số” cho sinh viên cần được lồng ghép vào các chương trình ngoại khóa, sinh hoạt Đoàn và hoạt động giáo dục chính trị tư tưởng. Đồng thời, các cơ sở giáo dục cần tiếp tục xây dựng hệ sinh thái truyền thông số đồng bộ, hiện đại và gần gũi với người học.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không bắt đầu từ những điều lớn lao, mà từ chính ý thức trách nhiệm trong từng hành động trên không gian mạng. Với bản lĩnh chính trị, tri thức công nghệ và tinh thần tiên phong, sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông đang từng bước khẳng định vai trò là lực lượng xung kích trong xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới.

Trần Quang Thuận

(Chi bộ Giáo vụ và Công tác sinh viên – Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông cơ sở tại thành phố Hồ Chí Minh)